Klagen mag. Met mate!

Klagen mag. Met mate!

 Heeft jouw team een klaagcultuur? Lees hier hoe je dit herkent en wat je kunt doen om dit patroon te doorbreken. 

“Hebben jullie gelezen wat ze van plan zijn?” vraagt Wout. “Ja, niet normaal toch?” voegt Leila toe.

Even later is het hele team met elkaar in gesprek over het idiote voorstel. Nu ja, gesprek. Het is meer een klaagzang, waarbij niet naar de feiten en de inhoud van het plan wordt gekeken, maar waar alle sentimenten op tafel komen.

Dan komt Disha binnen. Ze is teamleider van dit team. Het belangrijkste onderwerp voor haar tijdens dit overleg is het bespreken van het nieuwe plan.

Op het moment dat ze erover begint barst het team los. Ze waren immers al lekker op gang.

Moedeloos stopt Disha na een tijdje het gesprek. Dit gaat ze op een ander moment wel bespreken. Het team is nu alleen maar negatief.

Als Disha bij haar collega teamleider op de kamer zit uit ze haar frustratie. “Ze kunnen alleen maar klagen. Nooit zien ze de positieve kanten van een nieuw plan. Ik loop er helemaal op leeg” , foetert Disha.

Haar collega kijkt haar eens aan en zegt: “Doe jij nu niet precies hetzelfde?” Disha trekt haar wenkbrauwen op.

“Hoe bedoel je”, vraagt ze. “Nou, jij klaagt over jouw team. Zij klagen over het plan.”

Dan blijft ze verder stil. Disha laat het even tot zich doordringen.

“Ja, maar heb ik niet een goede reden om te klagen? Ze zijn alleen maar negatief?!” zegt ze even later.

“Denk je dat jouw team geen goede reden heeft om te klagen?”, vraagt Anne.

Als Disha stil blijft zegt Anne: “Blijkbaar niet. Heb je ze al gevraagd waarom ze zo negatief zijn over het plan? Misschien hebben ze een punt.”

Regelmatig komen we leidinggevenden tegen die niet meer weten hoe ze hun klaag-teams in beweging kunnen krijgen. Die genoeg hebben van de negativiteit en de passiviteit van hun teams.

Klagen als patroon

Als je te lang in dat patroon blijft met je team, loop je het risico dat de inhoud steeds verder naar de achtergrond raakt.

De leidinggevende in dit voorbeeld reageert alleen nog maar op de vorm (“nee he, daar gaan we weer”), zonder zich nog af te vragen of het team inhoudelijk een goed punt heeft.

Het team gelooft allang niet meer dat er iets verandert. Daardoor wordt het klagen cynischer van toon.

Kortom, een zichzelf versterkend patroon.

 

Hoe merk je dat jouw team een klaagcultuur heeft?

Door alert te zijn op de volgende signalen:

  • Vragen die geen vraag zijn (Hoe hebben ze dit kunnen bedenken?)
  • Cynische grapjes of opmerkingen (Daar moeten ze lekker mee doorgaan)
  • Steeds opnieuw de waarom-vraag stellen (Waarom denken ze dat dit beter werkt?)
  • Negatieve non-verbale reacties zoals zuchten, dodelijke of veelbetekenende blikken

Als je merkt dat jouw team een klaagcultuur heeft is het goed om je te realiseren dat klagen een functie heeft.

Klagen is meestal een uiting van iemands ergernis of frustratie over een bepaald onderwerp. Klagen geeft op korte termijn lucht omdat het een manier is om:

  • contact met gelijkgestemden te maken. Mensen die met elkaar klagen voelen zich meer verbonden met elkaar;
  • negatieve energie kwijt te raken. Je ziet verbeteringen en kansen, maar niemand lijkt ze op te pakken. Even spuien kan dan enorm opluchten en je stressniveau behoorlijk omlaag brengen;
  • je behoeften te uiten. De meeste klachten zijn een verpakte behoefte.

Teveel klagen levert op de lange termijn niks op voor een team.

Het zorgt voor negatieve energie, klagen lost op zichzelf niks op en klaagteams worden door hun omgeving op den duur niet meer serieus genomen.

 

Wat kun je doen om klagende teams te veranderen in kritische teams?

Want laten we eerlijk zijn kritische, scherpe, meedenkende medewerkers willen we vooral koesteren.

Vier tips aan teams en managers om klagen te verminderen:

  • Bespreek het patroon. Wij gebruiken daarvoor altijd ons spel der ongeschreven regels. Het team gaat met elkaar in gesprek over de patronen in de samenwerking. Als klagen een issue is, komt ie altijd op tafel. De werkvorm helpt om er een teamprobleem van te maken (“hier willen we vanaf”)
  • Spreek af dat er alleen bewust wordt geklaagd. Als mensen zich bewust zijn van het feit dat ze aan het klagen zijn nemen ze er ook meer verantwoordelijkheid voor. Je zal merken dat er minder vaak, minder lang en constructiever geklaagd wordt.
  • Spreek ook af dat er doelgericht geklaagd wordt (dat is na uitvoering van bovenstaande al een stuk makkelijker). Klaag ik om te spuien? Wil ik iets bereiken? Wil ik meningen van anderen horen?
  • Als het klagen bedoelt is om iets te bereiken, dan is klagen simpelweg niet de juiste manier om dat doel te bereiken. Spreek met elkaar af dat je niet alleen het probleem benoemd maar ook de wens. Beter nog: doe een voorstel.
  • Zorg dat anderen niet worden meegetrokken in de klaagzang. Teams kunnen zich ook op een andere manier met elkaar verbinden dan door middel van klagen. Maak tijd om samen oplossingen voor problemen te onderzoeken. En onderzoek kansen en mogelijkheden door oprecht nieuwsgierig te zijn naar elkaars standpunten.

Wil je nog meer tips over hoe je klaaggedrag in jouw team terug kan dringen? Lees dan ook eens onze artikelen op managementsite over dit onderwerp.

We zijn benieuwd hoe het jullie teams vergaat. Laten jullie weten hoe jullie met klagen omgaan? Bel ons gerust als je vragen hebt.

Over de auteurs

 Léonie en Annemieke zijn beide psycholoog en eigenaar van Firijn.

Ze helpen teams en organisaties bij het versterken van samenwerkingsgedrag en het doorbreken van hardnekkige patronen.

Léonie en Annemieke hebben elkaar gevonden in hun fascinatie voor groepsgedrag.

Zij schreven samen de boeken Groepsdruk, Ongeschreven regels en Samenwerken voor gevorderden.

Ze helpen teams en organisaties bij het versterken van samenwerkingsgedrag en het doorbreken van hardnekkige patronen.

Ze doen dat resultaatgericht, met scherpte en met humor.

Hun missie: complexe teamzaken simpel maken.

Hun methodiek wordt intussen door vele coaches en managers gebruikt vanwege de praktische stappen tools die zij binnen de methodiek hebben ontwikkeld.

Eén van die tools is het teamspel ‘het spel der ongeschreven regels‘.

Dwars tegen de stroom in

Dwars tegen de stroom in

 

Binnen een half uur is het duidelijk.
In dit team houden ze het veilig.
Emoties worden niet besproken,
zorgvuldig weggepoetst.

Feedback als grap

Feedback wordt al helemaal niet gegeven.
Alleen verpakt in een grap,
een algemene opmerking voor niemand in het bijzonder bedoeld (dus wel)
of met een hele grote strik eromheen:
Verkleinwoorden, lange zinnen, veel verzachtende woorden na de kritiek.

Ze kijken mij aan bij een boodschap die voor een collega bedoeld is.

Complimenten geven is blijkbaar net zo spannend.
Want ook dan kijken ze mij aan en spreken ze in de derde persoon over elkaar.
Na twee uur besluit ik het aan te gaan.

Ik benoem wat ik zie gebeuren. 
Ook benoem ik dat de sfeer gespannen voelt op het moment dat er een poging tot feedback geven gedaan wordt.

(Ik zeg niet dat het voor mij spannend voelt
En ik check ook niet of ik de enige ben die spanning voelt.
Waarom durf ik dat eigenlijk niet te zeggen?)

Ontkenning

Het team kijkt me schaapachtig aan.
Ik zie mensen knikken als teken van herkenning.
De ja-knikkers houden acuut op met knikken, als één van teamleden zegt:
“Nee hoor, wij vinden dat niet spannend.
Wij geven elkaar regelmatig feedback”

En ik? Ik druip met de staart tussen de benen af.

Misschien zie ik het wel verkeerd…?
Ik voel me gefrustreerd en onzeker:
“Ik ben een slechte teamcoach”, gonst het door mijn hoofd.

Ik besluit een pauze in te lassen.
In de pauze loop ik een rondje, 
want mijn hoofd maakt overuren.
En ik ben niet echt aardig voor mezelf.
Onder deze omstandigheden kan ik niet presteren.

Tijdens het lopen kom ik langzaam tot bezinning.
Dit team heeft een aantal ongeschreven regels over hoe ze omgaan met elkaar:
welk gedrag ze accepteren en wat taboes zijn.
Je haalt ze zo uit deze tekst, dus ik zal ze niet opschrijven.

Groepsdruk en ongeschreven regels

Ik realiseerde me weer wat een magnetisch effect er uit gaat van die ongeschreven regels.
Intuïtief voel je ze gelijk aan.
En iedereen die zich bij het team aansluit
past zich zo snel mogelijk aan die regels aan.
Want dat scheelt een hoop gedoe.
Dit fenomeen heet in de sociale psychologie groepsdruk.

Dit team oefent op elkaar en ook op mij (onbewust) druk uit om het vooral veilig en leuk te houden.
Want zo zijn ze dat gewend.
Door het te benoemen haal ik het team uit de comfortzone.
En dan zijn er altijd wel een paar teamleden die ervoor zorgen dat het team weer terug naar de vertrouwde gewoontes gaat.
Terug naar het comfortabele. De status quo.

Na de pauze zit er voor mij maar een ding op: volhouden.
Door opnieuw het teamgedrag te benoemen
En de ja-knikkers uit te nodigen om het ja-knikken toe te lichten

Desgevraagd herkennen de ja-knikkers mijn spanning heel goed.
Ze vinden het belangrijk dat teamleden elkaar meer scherp gaan houden.
Ze geloven dat het team dan veel meer kwaliteit gaat leveren.
En dat mensen zich beter aan afspraken gaan houden.
Maar het is zo spannend in dit team!

Daarom knikken ze ja maar zeggen geen ja.
En laten ze zich zo makkelijk de mond snoeren.

Beweging

Nu het op tafel ligt durven meer teamleden iets te zeggen. 
Ze gaan tegen de stroom in door te zeggen dat ze het helemaal niet zo goed vinden gaan.
Ineens is er ruimte voor nieuwe meningen.

Andere mensen dan normaal krijgen invloed.
Ben je er dan?
Nee, zeker niet. Maar het is wel een mooie eerste stap.

De moraal?
Monique Bolung (waar ik veel van leerde) zei ooit tegen mij:
“Annemiek, dat team gaat niet uit haar comfortzone komen als jij erin blijft zitten”.

Als manager of teamcoach doorbreek je de teamcultuur alleen maar als je tegen de stroom in durft te gaan. Juist als het spannend wordt.

Met andere woorden:
voel waar de spanning zit en ga die spanning aan
door precies dat te doen waarvan het team je onbewust probeert te weerhouden.
En houd vol! Lange tijd.

Net zolang tot het oude teamgedrag langzaam uitdooft
en plaatsmaakt voor nieuw gedrag.

Om het teamgedrag te veranderen moet je eerst scherp hebben
welke ongeschreven regels het huidige teamgedrag in stand houden.
Daarna zal je tegen de stroom in moeten gaan.

Luie teamcoaching met grote impact

Je bent teamcoach en je wil met minder energie meer bereiken met teams. Zodat het team proactiever wordt, meer urgentie gaat ervaren en elkaar scherp houdt op gemaakte afspraken. Zonder dat jij moet blijven trekken. Je wilt dat veranderingen duurzaam zijn. Niet dat alles na een korte opleving weer in elkaar ploft. Je bent teamcoach met al behoorlijk wat coachingsvaardigheden op zak.
Komt dit je bekend voor? Dan is dit programma iets voor jou.

Klik hier voor meer informatie.

Bonje op de werkvloer

Bonje op de werkvloer

Is er in jouw team regelmatig bonje? Of een meningsverschil? En helpen de oplossingen die je tot nu hebt gekozen niet? Wij laten zien hoe het anders kan.

“Jij wil gewoon niet luisteren!”
Ze slaat haar armen over elkaar en leunt achterover.
Ze gaat uit contact.

Het is olie op het vuur.

Nu is haar collega écht pissig.

De rest van de collega’s valt stil.
Ze wachten gespannen af wat er nu gaat gebeuren.
Eigenlijk weten ze het al.

De vlam in de pan

En inderdaad, Karel gaat volledig uit z’n plaat.
Een aantal collega’s probeert hem te sussen.
Dat heeft niet het gewenste effect.
Sterker nog hij wordt er bozer door.

“Zeggen jullie dan iets!
Dit doet ze altijd!
Ik kan niet met haar werken!”

Hij schreeuwt.

Hij wijst naar Chiara die nog steeds onverstoorbaar voor zich uitkijkt.
Een kleine glimlach op haar lippen.

Inzoomen

Wat hierna gebeurt is precies wat meestal in teams gebeurt.
Iedereen richt zich tot Karel.
Zijn gedrag kan echt niet door de beugel.
Dit is niet professioneel.

Hij krijgt een officiële waarschuwing voor zijn grens overschrijdende gedrag. Wij denken dat je daarmee het echte probleem niet oplost.

Huh? Maar hij veroorzaakt toch steeds al deze heibel?!

Inderdaad, dat is wat je ziet als je inzoomt.
Dan zie je het grensoverschrijdende gedrag van 1 individu.
Dan let je op het gedrag wat het meest opvalt.
Dat van Karel dus.

Een interactiepatroon

Het echte probleem had in dit geval zijn oorsprong in de interactie.

In gesprek met de leidinggevende blijkt dat Karel vaker van dit soort uitbarstingen heeft. Collega’s storen zich hier behoorlijk aan.

Wat het lastig maakt is dat Karel goed is in zijn vak, goed en veel werk verzet. Niemand wil hem kwijt.

Karel blijkt zich al een tijdje te storen aan de matige kwaliteit die Chiara levert. Hij wacht alleen zo lang met er iets van te zeggen, dat hij meestal ontploft.

Chiara reageert sarcastisch of trekt zich terug, zoals ze ook in dit voorbeeld deed. Vervolgens escaleert de situatie en wordt Karel op zijn gedrag aangesproken.

Doordat Karel zo ontploft houdt hij eigenlijk Chiara uit de wind.
Door de heftigheid van Karels reactie trekt hij alle aandacht bij Chiara weg. Zij hoeft nooit uit te leggen waarom ze niet de hoeveelheid en de juiste kwaliteit werk levert.

Karel is voor haar de ideale bliksemafleider.
Misschien helpt ze hem zelfs een handje door wat olie op het vuur te gooien. Vast niet bewust, maar onbewust weet ze inmiddels donders goed wat ze moet doen om Karel te triggeren.

Uitzoomen

Door uit te zoomen kijk je ook naar de andere teamleden.
Wat doen de andere collega’s? Wat doen zij waardoor het gedrag van Chiara en Karel mogelijk wordt gemaakt?

Het kan zijn dat ze helemaal niks doen.
Zelfs dan maken ze het gedrag van Chiara en Karel mogelijk,
namelijk door ze een podium te bieden.

Door uit te zoomen zie je welke patronen er zijn.

Vragen die je hierbij kunnen helpen zijn:
Hoe lukt het dit team om het gedrag in stand te houden?
Wat doen teamleden wel of juist niet waardoor het gedrag versterkt?
Wat doen teamleden wel of juist niet waardoor het gedrag niet stopt?

Eens worden over de patronen

Om verandering in de patronen te krijgen
moet je het eerst met elkaar eens worden over de patronen.
Ziet iedereen dat deze patronen er zijn?
Vervolgens bekijk je met elkaar of deze patronen wel of niet helpen
om de gewenste situatie te bereiken.

Wanneer je praat over patronen gaat iedereen zijn aandeel zien
en wordt dus ook iedereen verantwoordelijk voor de oplossing.

De kans dat de situatie verandert is dan een stuk groter.

Wil je leren hoe je patronen bespreekbaar maakt en verandert?
Terwijl je zelf lui blijft? Er zijn nog plekken voor onze training Luie Teamcoaching.

Groepsdruk in de praktijk

Groepsdruk in de praktijk

Groepsdruk lijkt een theoretisch begrip. Toch blijk je er in de dagelijkse praktijk mee te maken te hebben. Neem bijvoorbeeld de groepsapps.

Ping!

Oh nee he, niet weer.. Het is zaterdagmorgen 7 uur en de eerste appjes vliegen me om de oren.

Daarna volgen er nog meer. Allemaal met dezelfde inhoud: gefeliciteerd!!

De terreur van de groepsapp

Ik voel druk om ook een ‘gefeliciteerd’ de digitale lucht in te slingeren. Als ik het niet doe ben ik de enige die niet attent was. De hele groep weet het..

Ondanks dat weersta ik de druk.

Ping!

Weer een gefeliciteerd aan jarige Marieke in de appgroep.

De druk is er weer. In volle sterkte.

Straks ben ik de enige aso die haar niet gefeliciteerd heeft.

Groepsdruk

Groepsdruk via whatsapp is misschien wel sterker dan groepsdruk in een ‘live’ setting. Je ziet elkaar niet, dus je weet ook niet hoe jouw gedrag geïnterpreteerd wordt. De neiging om veilig gedrag te laten zien wordt daarmee nog sterker.

Het lastige van groepsdruk is dit: Je kunt het als groepslid alléen goed doen als je toegeeft aan de druk.

Ongeschreven regels

Ik rebelleer in dit geval. Door niet mee te doen. De ongeschreven regel van deze groep dicteert dat je attent hoort te zijn bij verjaardagen. De groep kan mij wegzetten als ‘niet attent’.

Rebelleren kan op verschillende manieren. Ik kies de makkelijkste manier: ik doe gewoon niet mee, ik stuur de jarige individueel een berichtje. Daarmee los ik het voor mezelf op.

Maar ik los er niks mee op voor de groep. De volgende verjaardag ontploft de groepsapp opnieuw.

Dapper rebelleren

De meest dappere manier om te rebelleren is deze: Ik laat de groep weten dat ik vind dat felicitaties individueel gestuurd moeten worden, omdat anders de appgroep explodeert en je bovendien de andere groepsleden onnodige druk oplegt.

Grote kans dat er groepsleden zijn die het met me eens zijn. Andere groepsleden zullen me een zeikerd vinden. Want waar gaat het nou eigenlijk over?

Ik zeg ‘choose your battles’.

Deze battle laat ik aan me voorbij gaan. Ik zet de groep op ‘dempen voor 8 uur’ en ga verder van mijn zaterdag genieten

Ik neem me voor om bij echt belangrijke battles dapper te rebelleren.

Makkelijker gezegd dan gedaan….

Wil je meer weten over groepsdruk, ongeschreven regels of dapper rebelleren? Kijk dan eens bij onze programma’s.

Hoe neem jij een vesting?

Hoe neem jij een vesting?

Mensen bouwen muren om zichzelf heen om zich tegen de buitenwereld te beschermen. Dat kan heel eenzaam voelen. Welke effecten de muren hebben en wat je anders kunt doen lees je in dit blog.

Waarom bouwen mensen toch van die muren om zichzelf heen?

Soms hele hoge, soms hele dikke, soms een aantal lage muurtjes achter elkaar.

Net als je denkt nu dring ik door komt er op de valreep nog een venijnig muurtje.

Nu snap ik ook dat mensen bang zijn om hun kwetsbare zelf bloot te stellen aan alle gevaren van buitenaf.

De neiging is om je kwetsbare zelf te beschermen. Zoals een kasteelmuur een kasteel beschermd.

Daar is natuurlijk helemaal niets mis mee.

Sterker nog, misschien juist wel goed om je kwetsbare zelf enigszins te beschermen.

Wat is het effect van de muren?

Nu weet ik niet hoe het bij jullie gaat maar bij mij gebeuren er vaak twee dingen wanneer ik voor zo’n vesting sta.

Ik ben behoorlijk nieuwsgierig naar mensen, dus wil ik weten wat zich achter de muren bevind.

Vervolgens voel ik me uitgedaagd om de vesting te nemen.

En hoe hoger of dikker de muur, hoe groter de uitdaging.

Hoe neem jij een vesting?

Vriendelijk aankloppen of je naar binnen mag?

Meestal niet!

Ik ga er vaak vol in.

Volle kracht, volle energie, pijl en boog paraat.

De vesting ontlokt helaas niet mijn beste gedrag.

En wat denk je?

Het effect is vaak dat de muren nog hoger worden opgetrokken.

Of op z’n minst wordt de loopbrug opgehesen.

Schrikeffect

Een andere optie is dat ik mij laat afschrikken door zo’n vesting.

Dat mijn nieuwsgierigheid juist helemaal niet wordt gewekt.

Dat ik geen zin heb om energie te gaan besteden aan het nemen van de vesting.

Want ik verwacht bij voorbaat al dat het niet eenvoudig zal worden.

Het kan natuurlijk helemaal aan mij liggen.

Ik ben zeker niet perfect in mijn gedrag.

Ik zie alleen dat mensen in hun werk vaker soortgelijke reacties krijgen.

Mensen die een muur om zich heen hebben gebouwd,

vooral eentje die snel herkenbaar is,

krijgen felle, heftige reacties of juist helemaal geen reacties.

De mensen achter de muren voelen zich daardoor geraakt,

of gekwetst in een slechter geval en ze voelen zich niet gezien of erkend.

Verbinden met de boze buitenwereld

Hoe kun je kwetsbare zelf nu beschermen tegen de boze buitenwereld

en toch met diezelfde buitenwereld in contact komen?

Het slechte nieuws is dat je je kwetsbare zelf niet helemaal kunt beschermen.

Want net zoals jij en ik, heeft ieder mens een aantal nare trekjes.

Met deze minder leuke kant van onszelf kunnen we mensen bedoeld en onbedoeld kwetsen.

Vaak zelfs zonder dat we doorhebben hoe pijnlijk onze opmerking voor de ander is.

Dus het loont de moeite om te leren omgaan met geraakt worden in je kwetsbaarheid.

Wat het goede nieuws is?

De muren bouwen mensen zelf om zich heen,

dit betekent dat zij ze zelf kunnen afbreken.

Misschien niet helemaal in een keer.

Want dat je jezelf wilt beschermen tegen de boze buitenwereld snap ik gerust wel.

Maar je kunt ook beginnen met ramen in je muur te maken.

Dan zien mensen om je heen een deel van de mens achter de muur.

Dit is een stuk uitnodigender dan een blinde muur.

Voor mij betekent dit dat ik me minder laat afschrikken,

en het betekent ook dat ik er niet volle bak inga.

Kwetsbaarheid laten zien

Wanneer ik maar een glimp van de kwetsbaarheid van iemand kan zien

roept dit al ander gedrag bij mij op.

Ik word vaak nieuwsgierig naar de persoon achter de muur.

Die wil ik graag beter leren kennen.

Dan gaat het mij niet meer om de uitdaging van het nemen van de muur,

maar om het hebben van oprecht contact, oprechte aandacht.

Wie wil dit nu niet?

Ik heb mij voorgenomen om meer van mijn kwetsbaarheid te laten zien

en daarmee wat van mijn muren omver te werpen.

Ik nodig jullie hierbij uit om hetzelfde te doen.

Ik denk dat onze wereld er dan een stuk leuker uit komt te zien!

In onze (individuele) programma’s besteden wij regelmatig aandacht aan verbinden met elkaar en kwetsbaar zijn.