Eigenaarschap begint in het managementteam
In het kort
Eigenaarschap in teams is geen eigenschap van losse medewerkers. Het is een patroon in de samenwerking. Dat patroon begint vaak een verdieping hoger: in het MT. In deze blogserie volg je een MT-coachtraject van dichtbij, aan de hand van de zes stappen van Firijn. Ter inspiratie, zodat jij jouw eigen team stap voor stap kunt helpen nieuw gedrag te ontwikkelen.
Deze eerste blog begint bij een simpele vraag met grote gevolgen: bij welk team hoor je eigenlijk?
De vraag van het MT
Een technische organisatie moet efficiënter en productiever werken om te kunnen voldoen aan de vraag. Dat lukt alleen als teams meer dan ze gewend zijn zelf problemen en kansen signaleren, ook in de samenwerking met externe aannemers, en samen problemen oplossen. Van oudsher is men gewend dat vooral teammanagers de problemen oplossen binnen en tussen de teams.
Aan Firijn wordt gevraagd het MT van één van de vestigingen te helpen deze cultuuromslag in hun teams makkelijker te realiseren. Hun leidinggevende ziet dat de verandering in gedrag en cultuur niet loopt zoals gehoopt. Dat start wat hem betreft in het MT zelf. In zijn ogen trekt het MT nog onvoldoende als team op en legt nog te veel op het bord van hun leidinggevende. Zijn vraag aan ons: help het MT om in eigenaarschap en aanspreekcultuur een paar stappen vooruit te lopen op de teams.
Dat laatste is de kern van dit traject. Een MT dat zelf niet als team functioneert, kan dat van zijn teams ook niet verwachten.
De olifant op tafel
“Kijk eens rond. Welke vragen roept dit plaatje op?” vraag ik de teammanagers.
Op de grond liggen twee vloerankers. Het ene staat voor het MT, met de samenwerkingsopdracht die ze eerder overeenkwamen. Het andere staat voor het team waaraan ze leidinggeven. Ik vroeg hen te gaan staan waar ze zich het meest loyaal aan voelen. De meesten staan bij het MT. Roeland, de jongste, staat er precies tussenin. Menno staat het dichtst bij het team waaraan hij leidinggeeft.

Hij krijgt, niet verrassend, de eerste vraag. “Menno, wat maakt dat je zo ver van het MT afstaat, zelfs nadat je commitment gaf op onze samenwerkingsopdracht?” vraagt Samir.
“Heb je een vraag, Samir, of wil je eigenlijk feedback geven?” check ik.
“Klinkt als feedback,” zegt Menno.
“Hmm, ja, dat klopt misschien wel,” zegt Samir. “Ik kan je plek wel plaatsen, want die zie ik je in de praktijk ook pakken. Ik heb het idee dat je niet echt instapt in dit team. Zelfs nu nog niet. En dat begint me te irriteren.”
Ik kijk rond en zie een paar mensen schoorvoetend meeknikken. De spanning in de ruimte stijgt.
De olifant is op tafel.
Ik haal bewust adem en zak een beetje door mijn knieën. Zo verdraag ik de spanning beter. Dan kijk ik naar de leidinggevende van deze managers. Na de eerste dag maakten we samen een wandeling. Ik vroeg hem meer op zijn handen te zitten, minder slimme vragen te stellen en niet de redder te zijn op spannende momenten. Dit MT wil groeien in eigenaarschap. Dan helpt het niet als hun leidinggevende steeds een matras neerlegt.
Wat vooraf ging aan dit moment en hoe het hierna verder gaat? Je leest het in de komende blogs, waarin we je meenemen in hoe we de zes stappen doorliepen met dit managementteam.
Elke MT-coaching start voor ons met deze vragen:
- Wat is jullie opdracht?
- Wat is jullie samenwerkingsopdracht, oftewel welk deel van de opdracht hebben jullie in samenwerking op te pakken?
- Wat beschouw je als je kernteam? Waar ligt je loyaliteit? En welke gevolgen heeft dit?
Waarom begint eigenaarschap bij loyaliteit?
Een teammanager geeft leiding aan een team, maar is daar geen lid van. Zijn team is het MT. Toch zien wij in de praktijk dat de meeste managers zich het meest verbonden voelen met het team waaraan ze leidinggeven. Daar zitten ze dagelijks, daar halen ze hun erkenning, daar voelen ze zich verantwoordelijk. Dat is de loyaliteitsparadox: je bent het meest loyaal aan het team waar je geen lid van bent, en het minst aan het team waar je wél lid van bent.
De gevolgen zijn groot. In het MT gedraag je je als afgevaardigde van je team. Je brengt je perspectief in, verdedigt je belangen. De kans is groot dat je je daardoor onvoldoende eigenaar van het geheel toont. En in het team waaraan je leidinggeeft, sta je als leidinggevende toch altijd een beetje buiten de groep. Zo ben je nergens echt lid. Het MT kan dan niet het voorbeeld geven van het eigenaarschap dat het van de teams vraagt.
De simpele opstelling uit het voorbeeld maakte in een paar minuten zichtbaar wat in dit team al twee jaar in de onderstroom speelde.
Wat zijn de zes stappen van Firijn?
Om hardnekkige patronen in teams blijvend te veranderen, werken wij met teams vanuit een kader van zes stappen:
- De bovenstroom op orde: maak helder wat je samen te doen hebt, wat je van ieders rol mag verwachten en welk gedrag daarbij hoort. De drie vragen die we eerder noemden, horen hier ook bij.
- Overeenstemming over de huidige situatie: samen zien welke patronen er in het hier-en-nu spelen en het effect van die patronen op de gezamenlijke opdracht (uit stap 1).
- Focus: starten met één verbeterpunt en een eerste kleine, haalbare stap om zo de kans op het succesvol en blijvend ontwikkelen van het gewenste gedrag te vergroten.
- Belemmeringen wegnemen: onder ogen zien wat de verandering kost en bereidheid voelen om dat aan te gaan, ook wanneer het spannend wordt.
- Iedereen verantwoordelijk maken: wat ieder vanuit zijn eigen rol bijdraagt aan de gewenste ontwikkeling.
- Onderhouden: zorgen dat het nieuwe gedrag blijft.
Het is geen recept dat je van boven naar beneden afwerkt. Vooral stap 1 en 2 lopen in de praktijk voortdurend door elkaar. Dit MT had zijn samenwerkingsopdracht net op papier (stap 1). De opstelling liet zien wat dat commitment in de praktijk waard was (stap 2). Pas daarna kreeg de opdracht echt betekenis. Wat je nooit doet: stappen overslaan. Dan valt een team vrijwel zeker terug in oud gedrag.
Hoe zag en ziet dit traject eruit?
We zitten er nog middenin. We wisselen teamcoaching en training af. In de teamcoaching versterkt het MT zichzelf, vooral op het gebied van eigenaarschap. In de training leren de managers welke groepsgerichte interventies ze kunnen doen in de teams waaraan ze leidinggeven, zodat teamleden elkaar meer aanspreken en minder op hun manager leunen. Voor en na elke bijeenkomst bespreek ik met hun leidinggevende zijn rol. Hij krijgt feedback en legt zijn dilemma’s voor. Zo landt het traject waar het moet landen: in de dagelijkse praktijk.
Elk blog staat in het teken van één van de zes stappen. In het volgende blog lees je wat voorafging aan die olifant die op tafel kwam. We staan dan verder stil bij stap 1, de bovenstroom op orde.
Om mee te nemen. Als je jouw MT morgen tussen de twee vloerankers zet, waar staat iedereen dan denk je? En waar sta jij?
Benieuwd hoe zo’n traject er voor jouw MT uit kan zien? Lees meer over MT-coaching door Firijn →
Veelgestelde vragen over eigenaarschap in teams
Wat is eigenaarschap in een team?
Eigenaarschap betekent dat teamleden zich samen verantwoordelijk voelen voor het resultaat, en daar ook naar handelen: signaleren, aanspreken, oplossen. Het is geen eigenschap van individuen maar een patroon in de samenwerking.
Wat is de loyaliteitsparadox?
Managers voelen zich vaak het meest loyaal aan het team waaraan ze leidinggeven, terwijl ze daar geen lid van zijn. Hun eigenlijke team is het MT. Wie het MT als tweede keus behandelt, gedraagt zich daar als afgevaardigde en draagt geen eigenaarschap voor de gezamenlijke opgave.
Wat zijn de zes stappen van Firijn?
Een methodiek om hardnekkige patronen in teams te veranderen: de bovenstroom op orde, overeenstemming over de huidige situatie, focus, belemmeringen wegnemen, iedereen verantwoordelijk maken en onderhouden.
Over Firijn
Firijn ontgrendelt de kracht van groepen.
Er zit zoveel meer in een soepel werkend team. Meer plezier, meer inzet, meer commitment, meer snelheid en vooral: meer resultaat. In omzet, in klanttevredenheid, in prestaties, in efficiency, in kwaliteit. Om dat er uit te halen, moet je soms wél stevig ingrijpen. En dan heb je aan ons een goeie.
In alles wat we doen nemen we de groep als geheel als uitgangspunt – niet het individu. Omdat we geloven dat échte verandering, verandering die blijft, alleen in de onderlinge dynamiek kan plaatsvinden. Het is de interactie die teams kan bouwen en breken.
Firijn coacht teams of helpt jou om teams te coachen.
Ben je geïnteresseerd geraakt? Aarzel in dat geval niet om contact met ons op te nemen. Wij zijn er voor jou, en voor je team(s).
