Laatst werkte ik met een directieteam waarvan de leden elkaar nog niet zo lang kenden. Om elkaar beter te leren kennen, deelden ze verhalen uit hun levensgeschiedenis met elkaar.

Sanne vertelde dat het thuis vroeger weleens gespannen was tussen haar ouders en haar twee oudere broers. Haar ouders spraken altijd hun trots uit over het feit dat zij, als derde kind, het zo goed redde, zonder hulp. “Jij redt het altijd wel zelf, daar hoeven wij weinig voor te doen,” was de boodschap die ze meekreeg. Van haar ouders waarschijnlijk onschuldig bedoeld. Bij Sanne werkte die boodschap echter anders door. Ze wilde hen niet teleurstellen. Ze leerde: geen last veroorzaken, je eigen boontjes doppen, rust brengen.

Dat ze nu, decennia later, als directeur heel goed is in mensen aanvoelen, ruimte geven en zichzelf niet te belangrijk maken, heeft ze dus niet op een cursus geleerd. Het is haar kinderkamertalent.

Drie plekken

Dat kinderkamertalent noemen we een magische plek: gedrag dat je jezelf al vroeg eigen hebt gemaakt en dat voelt als de meest onschuldige, vertrouwde versie van jezelf.

Vraagt je omgeving daar toevallig om, dan noemen we dat de aangeboden plek: het gedrag waar je omgeving je toe uitnodigt. Bij Sanne was dat precies zo — de organisaties waar ze voor werkte, kozen haar juist vanwege dat profiel, plekken waar autonomie van medewerkers hoog in het vaandel stond. Magisch en aangeboden vallen samen. So far so good.

Interessant wordt het bij de dienende plek: het gedrag dat de situatie nodig heeft, ook als dat niet je automatische reactie is. Niet omdat het moet, maar omdat het jouw team of organisatie het meest vooruit helpt.

Wanneer het wringt

Bij Sanne veranderde de organisatie: financiële druk, hoge werkdruk, alles sneller. De managers aan wie ze leidinggeeft, gaven aan niet meer goed te snappen wat er van hen verwacht werd. Er was ineens iemand nodig die stuurt, kaders stelt, duidelijk is. Niet haar eerste natuur.

Overstappen naar de dienende plek voelde als verraad aan wie ze altijd was. Dat kost geen vaardigheid, maar vraagt moed: de moed om los te komen van je ego, dat steeds op zoek is naar bevestiging en comfort. En de moed om de consequenties te dragen — treed je steviger op, dan krijg je vaak gedoe cadeau.

Op een middag zegt haar team: “Het gaat toch hartstikke goed bij ons? Waarom is er dan coaching nodig?” Sanne voelt meteen de verleiding om gerust te stellen. Drie manieren waarop ze kan reageren.

Vanuit de aangeboden plek zegt ze niets bijzonders — het team stelt de vraag, zij bevestigt.
Vanuit de magische plek zegt ze: “Zeker, natuurlijk gaat het goed! Jullie zijn een topteam.” Fijn om te horen. Maar niet waar.

Vanuit de dienende plek zegt ze: “Ik merk dat ik jullie wil geruststellen. Dat doe ik niet. Ik hoor wekelijks klachten over afspraken die niet worden nagekomen. Dat lijken jullie onderling niet te bespreken. Ik verwacht dat jullie dat serieus oppakken.”

Minder gezellig. Wel eerlijk. En de enige reactie die het team daadwerkelijk vooruithelpt.

Helpende vraag

De volgende keer dat je merkt dat je iets automatisch wilt zeggen stel jezelf dan de volgende vraag: reageer ik nu vanuit wat ik altijd al deed, of vanuit wat deze situatie echt nodig heeft? Dat onderscheid alleen al maakt het verschil tussen dienstbaar zijn en dienend zijn.

Zelf ontdekken waar jouw dienende plek ligt?

Je magische plek herken je vaak pas als iemand anders ‘m benoemt. In ons programma Leidinggeven aan teams zoeken we ‘m samen met je op: waar zit jouw automatische reactie, wat vraagt jouw huidige rol écht van je, en hoe vergroot je bewust je handelingsrepertoire — zonder jezelf te verliezen.

Meer leren over deze drie plekken? Luister dan naar onze korte podcastaflevering met Leanne Steeghs

Over Firijn

Firijn ontgrendelt de kracht van groepen.

Er zit zoveel meer in een soepel werkend team. Meer plezier, meer inzet, meer commitment, meer snelheid en vooral: meer resultaat. In omzet, in klanttevredenheid, in prestaties, in efficiency, in kwaliteit. Om dat er uit te halen, moet je soms wél stevig ingrijpen. En dan heb je aan ons een goeie.

In alles wat we doen nemen we de groep als geheel als uitgangspunt – niet het individu. Omdat we geloven dat échte verandering, verandering die blijft, alleen in de onderlinge dynamiek kan plaatsvinden. Het is de interactie die teams kan bouwen en breken.

Firijn coacht (management)teams of helpt jou om teams te coachen.

Ben je geïnteresseerd geraakt? Aarzel in dat geval niet om contact met ons op te nemen. Wij zijn er voor jou, en voor je team(s).